de Verstoten Ouder

Als ouder heb je een goede band opgebouwd met je kind en/of wil je een goede liefdevolle relatie krijgen en houden met je kind, maar wordt je verstoten door je kind onder invloed van de andere machtige ouder. Deze situatie is uiterst pijnlijk en verdrietig. Het blijft zoeken naar een manier om met het enorme verlies om te gaan en uit de ouderverstoting te komen.

Wat is vooraf gegaan aan de ouderverstoting?

In de jaren ‘60 en ’70 veranderde door het feminisme de positie van de vrouw in de maatschappij en kreeg de man een actievere rol in de opvoeding en in de zorg voor zijn kinderen. Door de verschuiving van posities, ontstonden tegelijkertijd ook meer wrijvingen binnen het huwelijk. In de vroege jaren ‘70 namen verschillende staten in Amerika echtscheidingswetten aan, waardoor het mogelijk werd om een echtscheiding aan te vragen zonder schuldvraag. De toename in het aantal echtscheidingen werd ongekend hoog door deze wet.

Na het uiteenvallen van het gezin, wilden veel vaders betrokken blijven bij de zorg en opvoeding van hun kinderen. Er moest een wetswijziging plaatsvinden met betrekking tot het verkrijgen van gezamenlijk gezag. In Californië lukte dit als gevolg van een lobby van James Cook. Het idee erachter was dat het zou leiden tot minder gevechten over het gezag van de kinderen, omdat er meer van gelijkwaardigheid uitgegaan wordt.

Wie ontdekte ouderverstoting?

In de jaren ’80 heeft forensisch psychiater Dr. Richard A. Gardner n.a.v. de snelgroeiende gezag rechtszaken voor het eerst ouderverstoting geïdentificeerd. Hij zag een dramatische toename van een stoornis, die eerder maar zelden voorkwam. In eerste instantie is de aandoening gericht op het programmeren of hersenspoelen van een kind door de ene ouder, om de andere ouder te kunnen denigreren. Hierdoor wordt ervoor gezorgd dat de zienswijze van het kind zo vertroebeld is, dat het kind zelf een bijdrage gaat leveren in het steunen van de verstotende machtige ouder in de lastercampagne tegen de te verstoten ouder. Hij noemt deze stoornis Parental Alienation Syndrome (PAS), een term die aangeeft dat de bijdrage aan het probleem van zowel de ouder als het kind afkomstig is.

Wat is ouderverstoting?

Dr. Richard A. Gardner zijn definitie over ouderverstoting luidt als volgt:
“Ouderverstoting is een afwijking bij kinderen, die zich bijna uitsluitend voordoet in de context van conflicten rond ouderlijk gezag. Primair kenmerk is de campagne van denigreren van een goede liefhebbende ouder, een campagne waar geen rechtvaardiging voor is. Het is het resultaat van de combinatie van de indoctrinatie van een programmerende (hersenspoelende) ouder en de eigen bijdragen van het kind aan de verkettering van de ouder die het doelwit is”.

De weg naar de daadwerkelijke ouderverstoting begint vaak in de periode rondom de scheiding en kan nog tot lang na scheiding doorgaan. Uit een onderzoek in enkele West Europese landen (waaronder Nederland) is gebleken dat zeker 30 tot 50% van de kinderen van gescheiden ouders hiermee te maken krijgen. In 90% van de gevallen is het de vader die verstoten wordt. Helaas zijn er geen recentelijke exacte cijfers, maar dat het zorgwekkend is wel heel duidelijk. Deze kinderen kunnen hierdoor blijvend schade oplopen in hun emotionele, sociale en psychische ontwikkeling.

Omgaan met je eigen emoties als verstoten ouder

Als de verstoten ouder zit je zelf in een lastig pakket. Je wilt deze situatie helemaal niet, maar als je niet uitkijkt, kun je er helemaal aan onderdoor gaan. Hoe ga je nu met al die gevoelens om die gepaard gaan met de ouderverstoting?

  • In eerste instantie denk je: Wat overkomt me nu? Geen idee nog wat er allemaal achter schuil gaat.
  • Weet dat je niet alleen bent. Zoals al uit het onderzoek blijkt zijn er een hele hoop ouders die hiermee te maken hebben.
  • Het is een normale reactie om in het begin te denken dat het iets tijdelijks is en het allemaal goed komt. Het niet willen geloven dat er ouderverstoting plaatsvindt is een natuurlijk afweermechanisme, waar je op vertrouwt. Het lijkt nog terug te draaien te zijn.
  • Na verloop van tijd houdt de ontkenning geen stand meer en is het realiteit geworden. Het besef ervan komt hard aan en slaat alsnog in een bom. Het is onomkeerbaar feit geworden!
  • Zoek iemand die je vertrouwt in je omgeving, waarmee je kunt praten over de situatie.
  • Het bijhouden van een dagboek, waar je alles in kwijt kunt, kan heel nuttig zijn. Als je maar je een uitlaatklep hebt voor je verhaal en gevoelens.
  • Door je te kunnen uiten, voorkom je dat je lichamelijke klachten krijgt.
  • Ga jezelf niet verliezen in bijvoorbeeld drank of drugs om de pijn en het verdriet te verzachten.
  • Zorg dat je een manier vindt om je woede op een goede en gezonde manier te uiten. Dit kan bijvoorbeeld zijn door een sport te zoeken, waarbij je je kunt afreageren.
  • Sommige ouders keren de situatie de rug toe en kiezen ervoor om het totaal los te laten als een daad van zelfbehoud. Die keuze is aan jou!
  • Anderen wachten af onder het motto: “mijn kind komt wel tot inzicht”. Als mijn kind volwassen (18+) is, zal hij/zij tot inkeer komen. Dit is geloven en hopen op een positieve switch in de toekomst, maar het is de vraag of dit ook werkelijk positief uitpakt en weer tot een goede verstandhouding komt. Aangezien de machtige ouder enige tot lange tijd een rolmodel voor het kind is geweest, is dit zijn/haar referentiekader. Als er niemand is die de andere kant belicht, dan is de kans groot dat het kind het zelf niet gaat zien. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen, waarbij de levens van het kind en de verstoten ouder later succesvol zijn herenigd.
De bijdrage van het kind zelf in de ouderverstoting

Gardner stelt vast dat de ouderverstoting meer is dan hersenspoeling of programmeren, want het kind neemt ook daadwerkelijk deel aan het denigreren van de verstoten ouder. Wat laat het kind zien:

  • Het kind kleineert de verstoten ouder met harde uitspraken, scheldwoorden en ernstig opstandig gedrag.
  • Het kind heeft zwakke, onzinnige, vage of frivole redenen voor zijn of haar boosheid.
  • Het kind is zeker van zichzelf en laat geen ambivalent gedrag meer zien. De gevoelens van liefde en haat voor de verstoten ouder wisselen elkaar niet meer af. Er is nog alleen maar een uiting van “haatgevoelens”.
  • Het kind verklaart dat alleen hij-/zijzelf de aanstichter is tot zijn/haar gedrag, dat niemand hem heeft verteld om dit te doen.
  • Het kind steunt en voelt een noodzaak om de verstotende ouder te beschermen.
  • Het kind laat geen schuldgevoelens over zijn/haar pijnlijke uitspraken, gedragingen, wreedheid, agressie en/of valse beschuldigen jegens de verstoten ouder zien.
  • Het kind maakt gebruik van overgenomen scenario’s of beschrijft levendig situaties die hij/zij niet heeft kunnen ervaren.
  • De vervreemding spreidt zich ook uit over familie en vrienden van de verstoten ouder.

In ernstige gevallen van ouderverstoting, is het kind volkomen gehersenspoeld tegen de verstoten ouder. De verstotende machtige ouder kan op geloofwaardige wijze zeggen dat het kind niet meer met de andere ouder wil doorbrengen. De verstotende machtige ouder reageert veelal: “Ik kan er niets aan doen. Ik vertel het kind niet dat hij niet mag.”

Het schuldgevoel

Heel veel verstoten ouders zitten met een schuldgevoel, wat lastig te verwerken is. Besef dat iedereen wel enige schuld heeft aan de situatie. Aan de invloed van de andere ouder, de familie van de andere ouder, het wettelijke en juridische systeem enz., kun je weinig aan veranderen. Echter is je eigen situatie het enige waar je iets aan kunt doen.

Wat kun je zelf doen aan de situatie?
  • Probeer het kontakt met mensen uit de directe omgeving van het kind waar het zich nu bevindt, goed te houden.
  • Beschaafdheid en vriendelijkheid is zeker belangrijk, ongeacht wat erover je verkondigd wordt achter je rug om of tijdens je afwezigheid.
  • Rustig blijven, logisch nadenken en je emoties onder controle houden. Door niet wraakzuchtig terug te doen en niet je woede te uiten, geef je de machtige ouder geen voedingsbodem om te zeggen dat jij instabiel bent. Het kan dan ook niet naar het kind toe gebruikt worden als bevestiging van het beeld dat geschapen is over jou.
  • Besef dat de woorden die gebruikt worden, alleen maar zijn bedoeld om je te raken. Op zich zijn het “lege” woorden, die de machtige ouder zelf of via je kind inzet. De verstotende ouder weet precies je zwakke plekken, daar richt hij/zij zijn lastercampagne op. Laat je dus niet leiden door de woorden die gebruikt worden, maar blijf op je eigen gevoel t.o.v. je kind vertrouwen.
  • Blijf de liefde voelen die je voor je kind hebt en eer je moeder/vaderhart hierin.
  • Stel het belang van het kind voorop, hoe hard en pijnlijk de aantijgingen en beschuldigingen ook zijn.
  • Weet dat je kind klem zit in de situatie, waarin het niet anders kan dan te voldoen aan de verwachtingen van de andere ouder. De waarheid en de herinneringen van het kind zijn zeer vertroebeld geraakt. Blijf dit voor ogen houden!
  • Door het blijven versturen van kaarten, brieven of andere dingen op de speciale dagen in het leven van je kind, toon je aan het kind dat je dit nog steeds belangrijk vindt. Het geeft ook aan dat je ondanks alles aan het kind blijft denken! Dit is echt van fundamenteel belang!
  • Probeer in contact te blijven met je kind via social media, sms of mails.
  • Bedenk een dagelijks ritueel om je kind levendig te houden.
  • Creëer een altaar om een plekje voor jezelf te hebben om alles kwijt te kunnen en te gedenken. Leg daar de dingen in of bij die je dierbaar zijn m.b.t. het kind.
  • Als je je kind krijgt te zien op spaarzame momenten, richt je dan vooral op het genieten van elkaar en praat niet met je kind over de problemen op ouderlijk vlak. Praat erover heen en laat je niet uitlokken tot uitspraken. Praat niet slecht over de andere ouder tegen je kind. Laat nooit een rechterlijke beschikking of andere gevoelige documenten aan je kind zien. Zorg dat het kind nooit kan meeluisteren met voor hem/haar ongepaste gesprekken aan de telefoon of een persoonlijk gesprek aan de keukentafel met een ander over de situatie.
  • Als je het contact met je kind volledig hebt verloren, maak er dan je eerste prioriteit van om het contact vanaf een afstand te herstellen. Probeer elke keer weer een ingang te vinden. Het kind zelf ziet de wegen vaak niet meer door de vertroebeling. Het laat ook zien dat je niet opgeeft en je recht wil doen aan je eigen vader-/moederschap.
  • Bij het volledig verlies van het contact kun je voor jezelf bijvoorbeeld een plakboek of een speciale herinneringsdoos maken. Hierin stop je alle belangrijke momenten en dingen waar jij je kind bij had willen betrekken. Mocht in de toekomst het contact hersteld worden, dan kun je samen deze momenten delen met elkaar.
  • Geef de hoop niet op, je doet jezelf en het kind er te kort mee! Dit is precies wat de verstotende ouder wil, dat je uit het leven van het kind verdwijnt. Hoe verschrikkelijk de dreigementen ook zijn, blijf bezorgd over de leefomgeving van het kind waaraan het is blootgesteld. Overtuig professionals, instanties en de rechter van de ernst van de problemen en om het gezag en het kontakt over je kind terug te krijgen.
  • De meeste forensische onderzoekers, zoals psychiaters en klinisch psychologen, zijn in staat om deze aandoening te herkennen. Zij hebben op wetenschappelijk niveau deze aandoening in hun lespakket gehad tijdens hun studie. Forensische onderzoekers diagnosticeren ouderverstotingssyndroom door een reeks van psychologische tests bij de ouders af te nemen, een gedetailleerde anamnese te doen en door observatie. Zij kunnen op grond daarvan aanbevelingen doen, die gebruikt kunnen worden met tussenkomst van de rechtelijke macht.
  • Als je het juridische gevecht aangaat, laat je dan bijstaan door een ervaren advocaat in het familierecht en die ervaring heeft met het ouderverstotingssyndroom.
  • Schrijf een journaal waarin je de belangrijkste gebeurtenissen bijhoudt met een samenvatting wat wanneer is gebeurd. Door dit te documenteren kan het als bewijs of verweer van ouderverstoting ontvankelijk worden in de rechtbank.
  • Wees volhardend in het aantonen dat je rationeel en redelijk bent en het belang van het kind vooropstelt. Overhandig aan de rechter een uitgewerkt zorgplan en/of ouderschapsplan, waaruit blijkt dat het kind bij jou goed verzorgd en opgevoed wordt.
  • Zorg dat je niet de afspraken die in een rechterlijke beschikking staat schendt. Laat zien dat je je aan de wet houdt en betaal bijv. de alimentatie op tijd.
  • Blijf je kind bellen en ophalen op de vastgestelde tijdstippen, ondanks dat je weet dat het kind er niet is. Dit laatste is vaak erg pijnlijk om vol te houden, maar laat wel zien dat je voor je kind blijft staan. Zo geef je de verstotende machtige ouder geen kans om te kunnen beweren dat je als ouder geen interesse meer hebt in het kind. Laat duidelijk de liefde voor je kind zien.
  • Zwijg niet over je situatie. Het dragen ervan is al zwaar genoeg. Laat horen wat doet het met je leven, maar belangrijker nog wat doet het met het leven van je kind!
  • Als verstoten ouder ben je samen met je kind slachtoffer van het ouderverstotingsyndroom. Desondanks begrijp je wat de aard van het probleem is, blijft je inzet voornamelijk gericht om er iets tegen te doen. Je gaat er emotioneel aan onder door, wanneer je als verstoten ouder jezelf blijft onderdompelen in hoe verschrikkelijk het allemaal is en het veroordelen van de situatie. De succesvolle ouder is degene die niet als een slachtoffer gaat leven, maar proactief is in het zoeken naar een constructieve oplossing. Je blijft in de rol van verzoenende ouder met de gedachte: “Ik weet niet hoe ik de situatie precies kan verbeteren, maar ik weet wel hoe ik het erger kan maken.”  Hierdoor blijf je stappen vermijden die de problemen kunnen vergroten.
  • Hoe onverdraagzaam deze stap ook lijkt, is het belangrijk dat je de andere ouder vergeeft in het belang van jezelf en je kind. Dit wil niet zeggen dat je moet vergeten wat er is gebeurd of hoe je behandeld bent. Het gaat puur om het vergeven van de ander, dat hij/zij niet in staat is/was om anders te handelen. Dit doe je om de pijn in jezelf ook echt los te kunnen laten, om verstarring en herhaling te voorkomen. Ga hier op je eigen manier mee om die voor jou werkt en waarmee je de controle over je gedachten, gemoedrust en gezondheid terugkrijgt.
Ouderverstoting en ouderverstotingssyndroom zijn niet hetzelfde

Onder ouderverstoting vallen ook die situaties waarin het gerechtvaardigd is dat het kind vanuit zichzelf de wens heeft om een ouder te verstoten. Je spreekt dan bijvoorbeeld van situaties waarbij er sprake is van verwaarlozing of misbruik, met inbegrip van lichamelijk geweld of verlating door de ouder.

Bij het ouderverstotingssyndroom is er geen sprake van misbruik en/of verwaarlozing door de ouder die verstoten is. Bij het langdurig samenzijn van deze ouder met het kind, zou er een liefdevolle band zijn tussen beiden.

Als de machtige ouder stelselmatig probeert het kind te laten vervreemden van de andere ouder, maar het kind blijft op goede voet met deze ouder en praat nog steeds warm en liefdevol over deze ouder, dan is er is ook geen sprake van ouderverstotingssyndroom.

Gevallen waarin wel sprake is van ouderverstotingssyndroom zijn het moeilijkst om vast te stellen, zelfs voor professionals op het gebied van echtscheiding. Zodra het syndroom wordt ontdekt, is het nog moeilijker om uit te vinden wat te doen. Het is belangrijk om je te laten ondersteunen door meelevende mensen in je omgeving en door professionals. Het is een uiterst moeilijk, pijnlijk en moeizaam traject! In de loop der tijd raakt je eigen blik op de situatie ook vertroebeld voor je emoties, frustraties, misselijk makende uitspraken en dreigementen vanaf de kant van de verstotende machtige ouder. Laat je bijstaan om je verhaal kwijt te kunnen en helder te houden waar je staat en wat je zou kunnen doen! Sluit niet je ogen, maar doe recht aan je vader-/moederschap! Jij en je kind verdienen dit!

Lees ook mijn pagina ouderverstoting om nog een completer beeld te krijgen in welke situatie je begeeft.

Neem gerust contact met me op als je met ouderverstoting/ouderverstotingssyndroom te maken hebt en dan kijken we samen wat ik voor jou kan betekenen.

Klik hier om terug te gaan naar het Aanbod van Into Your World

Of ben je er al uit?